КАТЕГОРИЯ:


Астрономия- (809) Биология- (7483) Биотехнологии- (1457) Военное дело- (14632) Высокие технологии- (1363) География- (913) Геология- (1438) Государство- (451) Демография- (1065) Дом- (47672) Журналистика и СМИ- (912) Изобретательство- (14524) Иностранные языки- (4268) Информатика- (17799) Искусство- (1338) История- (13644) Компьютеры- (11121) Косметика- (55) Кулинария- (373) Культура- (8427) Лингвистика- (374) Литература- (1642) Маркетинг- (23702) Математика- (16968) Машиностроение- (1700) Медицина- (12668) Менеджмент- (24684) Механика- (15423) Науковедение- (506) Образование- (11852) Охрана труда- (3308) Педагогика- (5571) Полиграфия- (1312) Политика- (7869) Право- (5454) Приборостроение- (1369) Программирование- (2801) Производство- (97182) Промышленность- (8706) Психология- (18388) Религия- (3217) Связь- (10668) Сельское хозяйство- (299) Социология- (6455) Спорт- (42831) Строительство- (4793) Торговля- (5050) Транспорт- (2929) Туризм- (1568) Физика- (3942) Философия- (17015) Финансы- (26596) Химия- (22929) Экология- (12095) Экономика- (9961) Электроника- (8441) Электротехника- (4623) Энергетика- (12629) Юриспруденция- (1492) Ядерная техника- (1748) Arhitektura- (3434) Astronomiya- (809) Biologiya- (7483) Biotehnologii- (1457) Военни бизнесмен (14632) Висока technologies- (1363) Geografiya- (913) Geologiya- (1438) на държавата (451) Demografiya- ( 1065) Къща- (47672) журналистика и смирен (912) Izobretatelstvo- (14524) външен >(4268) Informatika- (17799) Iskusstvo- (1338) историята е (13644) Компютри- (11,121) Kosmetika- (55) Kulinariya- (373) културата е (8427) Lingvistika- (374) Literatura- (1642) маркетинг-(23702) математиците на (16968) Механична инженерно (1700) медицина-(12668) Management- (24684) Mehanika- (15423) Naukovedenie- (506) образователна (11852) truda- сигурност (3308) Pedagogika- (5571) Poligrafiya- (1312) Politika- (7869) Лево- (5454) Priborostroenie- (1369) Programmirovanie- (2801) производствено (97 182 ) индустрия- (8706) Psihologiya- (18388) Religiya- (3217) Svyaz (10668) Agriculture- (299) Sotsiologiya- (6455) на (42831) спортист строително (4793) Torgovlya- (5050) транспорт ( 2929) Turizm- (1568) физик (3942) Filosofiya- (17015) Finansy- (26596) химия (22929) Ekologiya- (12095) Ekonomika- (9961) Electronics- (8441) Elektrotehnika- (4623) Мощност инженерно ( 12629) Yurisprudentsiya- (1492) ядрена technics- (1748)

Zhanuarlar selektsiyasy.Mikroorganizm selektsiyasy.Biotehnalogiya




Лекция.

Zhanuarlar selektsiyasynyң negіzіne де өsіmdіkterdegіdey tұқym қualaytyn өzgergіshtіk пени sұryptau zhatady. Zhappay zhane ZhEKe sұryptaular zhanuarlarғa да tәn. Alajd zhanuarlar selektsiyasynyң өz erekshelіkterі бар. Olar: zhanuarlar тек zhynystyқ zholmen ғana kөbeyedі; zhanuarlarda ұrpaқ Сана kөp Бола bermeydі zhane әrbіr zhekek daralardyң өzіnің избор ushin maңyzy Болу mүmkіn.

Zhanuarlar selektsiyasynda onyң tүrlі belgіlerі променена қasietterіnің arasyndaғy baylanystar eskerіledі. Mysaly, іrі Кара maldyң sүttіlіgі onyң Дене bіtіmіne, қan Aynalov zhane Tynys алуминий zhүyelerіnің zhaқsy zhetіluіne, Т.В. baylanysty. Sondyқtan maldyң tұқymyn asyldandyru ushin zhappay sұryptaudyң osynday tәsіlі қoldanylady. Osylaysha bіrneshe belgіlerі boyynsha sұraitay zhүrgіzu arқyly bіzdің elіmіzde іrі қaranyң ettі baғyttaғy-қazaқtyң aқbas siyry zhane sүttі baғyttaғy Кизил-қyrdyң siyrlary shyғaryldy.

Zhanuarlardyң әr tүrlі tұқymdary syrtқy ОРТ zhaғdaylarynyң өzgerіsі променена azyқtandyruғa bіrdey zhauap Bere bermeydі. Mysaly, іrі қaranyң ettі tұқymdaryna құnarly azyқ berіlse salmaғy Artada, ал sүttі tұқymdarda sүtі molayady. Sol siyaқty zhұmyrtқalaғysh Ливорно tauyқtaryna zhemdі zhaқsy Bercy salmaғy onsha өzgermeydі, bіraқ zhұmyrқalaғyshtyқ қasietі Artada.

Zhanuarlar selektsiyasynda қoldanylatyn budandastyru әdіsterі. Zhanuarlar selektsiyasynda өsіmdіkter selektsiyasyndaғyday budandastyrudyң USH tүrlі әdіsі қoldanylady: tuystyқ, tuystyқ Emesa zhane alystan budandastyru. Tuystyқ budandastyruda bastapқy форма retіnde БЛП-bіrіne tuystyғy zhaқyn zhanuarlar Немес ATA-Anasy променена ұrpaғy alynady. Budandastyrudyң mұnday tүrі organizmnің boyyndaғy keybіr retsessivtі пол arқyly anyқtalatyn belgi-қasietterdі gomomzigotaly zhaғdayғa keltіru ushin қoldanylady. Retsessivtі genderdің әserі geterozigotaly zhaғdayda bіlіnbeytіndіgі Мендел zaңdaryna baylanysty ekenіn bіlesіңder. Al zhaқyn tuys zhanuarlardyң genderі құramy zhaғynan БЛП-bіrіne ұқsas keledі. Sondyқtan olardyң ұrpaғy kөbіnese gomozigotaly zhaғdayda Bolado.



Sonymen tuystyқ budandastyru selektsiyada retsessivtі пол arқyly anyқtalatyn sharuashylyқ zhaғynan tiіmdі belgi-қasietterdі tұraқtandyru ushin қoldanylady.

Alystan budandastyru. Alystan budandastyru әdіsі тек өsіmdіkterde ғana Emesa, zhanuarlar selektsiyasynda да қoldanyady. Zhanuarlarda да өsіmdіkterde-gіdey tүraralyқ budandar kөbіnese ұrpaқsyz Bolado. Mұnday zhaғdayda, Olar-dyң ұrpaқ вземе қabіletіn қalpyna keltіru өte kүrdelі. Sebebі zhanuarlarda хромозома sanyn ekі eseleu arқyly poliploidterdі алуминий mүmkіn Emesa. Alajd, alystan budandastyru arқyly alynғan budandardyң ұrpaқsyz bolsada sharuashylyқtyқ maңyzy бар. Mysaly, Bie променена esektі budandastyru arқyly alynғan қashyrdy Адам Balas erteden paydalanyp keledі.

Keybіr tүraralyқ budandastyrulardan alynatyn Budan ұrpaқ өsіmtal keledі. Mұnday zhaғdayda Olar үy zhanuarlarynyң Жана tүrlerіn shyғaru ushin, yaғni selektsiyalyқ maқsatta қoldanylady.

Alystan budandastyru әdіstің қoldanudyң nәtizhesіnde kөptegen zhetіstіkterge қol zhettі. Sonyң bіrі, mysaly, қazaқstandyқ ғalymdar: N.S.Butarin, Ә.Esenzholv zhane A.Zhanderkinder biyazy zhүndі қoylardy zhabayy arқarmen budandastyryryp, arқar Merino tұқymyn shyғardy. Mұnday қoylar biіk Tauli aymaқtardaғy zhayylymdarda zhayylyp, tіrshіlіk etuge beyіm keledі. Onda қasettі-Olar arқardan, ал-zhүnіnің biyazylyғyn enesіnen biyazy zhүndі қoydan tұқym қualap alғan.

Қodas пени mүyіzdі іrі қarany budandastyru boyynsha да selektsiyalyқ zhұmystar zhүrgіzіlude. Қodas Tauli-biіk zherlerde өsetіn үy Жануария. Negіzіnen kүsh kөlіgі retіnde paydalynylady. Etі қatty, sүtі AZ, bіraқ писма bolyp keledі. Mүyіzdі іrі Кара променена қodastyң arsynan shyққan budandarda, geteroziske baylanysty etі променена sүtіnің sapasy қodasқa қaraғanda artyқ bolyp shyққan.

Казахстан selektsionerlerіnің қol zhetken tabystary. Zhoғaryda atalғan әdіsterdі қoldana otyryp, қazaқstandyқ ғalymdar: M.Ә.Ermekov, V.A.Balmont, Ә.E.Elamanov, D.N.Pak, B.M.Musin, N.Z.Ғaliakberov, I.N.Popov , Қ.Ү.Medeubekov zhane TB Aul Жана sharuashylyқ zhanuarlarynyң kөptegen tұқymdaryn shyғardy. Endі solardyң keybіreulerіne toқtalayyқ. V.A.Balmonttyң basshylyғymen elіmіzde alғashқy ettі-zhүndі baғyttaғy қoy tұқymy-қazaқtyң biyazy zhүndі қoyy shyғaryldy. Ol-zhүndі kөp beretіn әrі өsіmtal tұқym.

Ә.E.Elamanov, Қ.Ү.Medeubekov zhane TB ғalymdardyң қatysuymen Казахстан Солтустик aymaқtarynyң қataң Tabigat zhaғdayyna tөzіmdі, biyazy zhүndі қoydyң Жана tұқymy-Солтустик Казахстан мериносова shyғaryldy. Ol Besқaraғay zhane Sұlukөl қoyy депа ekі TIPKO bөlіnedі. Bұlar-elіmіzdegі zhүndі-ettі baғyttaғy қoy tұқymdarynyң taңdaulylarynyң bіrі.

Edіlbay қoyy-halyқtyң избор zholymen alynғan, қylshyқ zhүndі, құyryқ-ти қazaқy қoy tұқymynyң tүrі. Em-май өndіru baғytynda өsіrіledі.

B.M.Musin, N.Z.Ғaliakberov zhane TB ғalymdar shyғarғan siyrdyң ettі tұқymy-қazaқtyң aқbas siyry respublikamyzda kөp taraғan.

D.N.Paktyң basshylyғymen Alatau siyry shyғaryldy. Sүttі мол beretіn іrі қaranyң Жана tұқymdarynaң қataryna қazaқstandyқ selektsionerler shyғarғan elіmіzdің Солтустик aymaқtarynda өsіrіletіn қyrdyң Кизил-siyry Myung-Южна aymaқtardaғy әulieata siyrlary да zhatady.

Sonymen қatar Казахстан selektsionerlerі shyғarғan zhylқy tұқymdary Да бар. Olar shөleyttі aymaққa beyіmdelgen, ettі-sүttі baғyttaғy-kөshіm zhylқysy zhelіstі Myung-Kostanay zhylқysy.

Respublikamyzdyң ғylymi-zertteu mekemelerіnde малък tұқymyn asyldandy-rudyң Жана әdіsterі де oylastyrylғan. Mysaly Академик F.M.Mұhanbetқa-lievtің basshylyғymen Eksperimenttіk биология institutynda dүnie zhүzі boyynsha alғash PET трансплантация әdіsіmen қozy alyndy. Onyң mәnіsі-ұryқ-tanғan zhұmyrtқa zhasushasy basқa analyқ organizmge aparyp salynady да Soda ұrpaқ damidy. Mysaly, australiyanyң biyazy zhүndі қoyynyң ұryғymen bіzdің zhergіlіktі қoydyң analyғyn ұryқtandyryp, сода қozy alyndy. Bұl әdіs малък tұқymyn asyldandyrudyң zholdaryn zheңіldetedі.

Трансплантация әdіsі-Модерен петобой uaқytta малки sharushylyғynda keңіnen қoldany-измъчва.